Gevaarlijk gelukkig
calendar
maandag, 26 november 2012
by elise haarman

Een nieuw aanknopingspunt voor commissies die de toedracht van verkeersongelukken onderzoeken. De mentale toestand van bestuurders, om precies te zijn hun mate van positive arousal in de momenten voor de crash, biedt mogelijk cruciale informatie. Grote kans dat ze zojuist een sms van een geliefde hadden ontvangen of zich verheugden op een gezellig etentje die avond. Dr. Henk van Steenbergen laat in zijn proefschrift zien dat gevoelens van blijdschap en verliefdheid kunnen leiden tot ernstige onoplettendheid. Potentieel fatale onoplettendheid zelfs.

Onze gevoelens beïnvloeden de cognitieve controle. Cognitieve controle betekent dat we ons goed kunnen focussen en irrelevante informatie kunnen onderdrukken. In een pestbui lukt dat onderdrukken ons prima. Maar in een jubelstemming worden we zo in beslag genomen door de gedachte aan die geweldige nieuwe aankoop of aan dat zojuist gekregen compliment dat we nergens anders meer aan kunnen denken. Irrelevant wordt plotseling relatief.

Stel je maar voor: voor het slagen van je date is het immers enórm relevant dat je er goed uit ziet vanavond. Wegzwijmelend bij de gedachte aan wat je aan zult trekken stap je in je auto en zweef je naar huis. Dat je roze wolk onderweg een zebrapad kruist en dat je daarbij een omaatje aan de dood laat ontsnappen, lijkt op dat moment allesbehalve relevant. De hersenen die ons normaal gesproken waarschuwingssignalen geven bij dreigend gevaar laten in dit geval duidelijk steken vallen.

Helaas maken de wetenschappers ons niet helemaal duidelijk waaróm de gelukkigen wat betreft alertheid zo in het nadeel zijn. Moeten we dit dus gewoon accepteren als een nadeel zoals elk voordeel er één heeft?

Toch sluit ik niet uit dat wij ons stiekem onsterfelijk wanen in zo’n euforische stemming. Heb je ook wel eens zo’n heerlijk wie-doet-mij-wat-gevoel ervaren, bijvoorbeeld als je zojuist hebt gehoord dat je je examen hebt gehaald, een promotie hebt gekregen of terug naar huis fietst van een zeer geslaagde date? Ik heb dat regelmatig, op de een of andere manier vooral wanneer ik mij voortbeweeg op de fiets of in de auto.

Volgens mij zorgt exact dat superhelden-gevoel ervoor dat je tijdens het skiën op het laatste moment toch voor de hoge schans kiest in plaats van veilig erlangs. Of -eveneens uit de categorie waar gebeurd- dat je vlak voor het invoegen op de snelweg gauw een blik in je achteruitkijkspiegel werpt, de bevestiging vindt dat je haar écht goed zit vandaag, maar ondertussen die plotseling opdoemende Mercedes over het hoofd ziet.

Nog steeds geen herkenning? Dan behoor je vast tot de gelukkige ongelukkigen met het maximum aantal schadevrije jaren op de teller. Van jouw soort zouden we er meer moeten hebben. Op de weg althans. Voor de rasoptimisten en positiviteitsgoeroes is dit nieuws wellicht een tegenvaller. Maar bedenk, er zijn wel honderd redenen te bedenken waarom je beter positief kunt zijn. Dat risico op een ongeluk nemen we dan maar voor lief. Maar zeg niet dat ik je niet heb gewaarschuwd.

Terug naar overzicht...